Woord van de maand

Theologie

April 2008

De laatste tijd duikt af en toe in onze bladen het begrip “theologie” op. Er wordt verwezen naar theologische inzichten en tevens worden getuigenissen die betrekking hebben op de leer theologisch geanalyseerd. Ik kan me voorstellen dat er zo nu en dan verrast wordt gereageerd bij het kennisnemen hiervan, want in het verleden stond onze Kerk eerder afwijzend tegenover theologische overwegingen. Tegenwoordig brengen we meer onderscheid aan in ons standpunt ten opzichte van dit thema. Ik geloof dat het tijd is om hierover iets te zeggen.

De betekenis van het  woord theologie is “godgeleerdheid”. Theologie wordt tot de wetenschappen gerekend en heeft zich enkel binnen het christendom ontwikkeld. Belangrijke aspecten van de theologie zijn de uiteenzettingen van de grondslagen van het christelijke geloof en de Heilige Schrift in het bijzonder, en de systematische behandeling van geloofsgetuigenissen. Het staat vast dat theologie in de regel afhankelijk is van een bepaalde geloofsbelijdenis. Zij beziet bijbel en geloof dus vanuit een kerkelijke gezichtshoek. Tot zover een korte uitleg als inleiding op dit thema. Hieruit kunnen wij alvast enkele belangrijke inzichten afleiden: Wij zeggen “ja” tegen theologie als het erom gaat bijbelse achtergronden te verduidelijken en getuigenissen van de leer aan te scherpen.

Het is onze wens om de leer van onze Heer - en vooral Zijn gelijkenissen, tegen de achtergrond van die tijd - zo precies mogelijk te begrijpen. Uiteindelijk  is de Heilige Schrift het fundament van ons geloof.

Theologie kan een hulpmiddel zijn bij het analyseren van bepaalde uitspraken over de leer en het beschrijven daarvan. Het heeft zeer zeker meegeholpen bij het verduidelijken van onze opvatting  van de begrippen “doop” en “erfzonde” om te kunnen terugvallen op theologische overwegingen. Maar we moeten ook duidelijk aangeven waar de grens ligt. Zoals reeds gezegd, berusten theologische getuigenissen op een kerkelijk gebonden interpretatie van het geloof. Vaak strookt die niet met onze opvatting. We moeten dus heel voorzichtig zijn bij het vaststellen van theologische waardebepalingen; wij kunnen daarin niet meegaan als er wordt uitgegaan van denkbeelden die in strijd zijn met ons nieuw-apostolische geloof.

Er is nog een duidelijke grens: theologie gaat voortdurend  samen met de wetenschap (hoewel hierover de meningen verschillen). Wetenschap heeft altijd de neiging om een eigen systeem, een eigen taal te ontwikkelen. De leek – en dat zijn wij ten slotte, op een enkele uitzondering na allemaal -  begrijpt veel gedachtegangen en verklaringen niet meer. De Heer Jezus heeft nadrukkelijk gezegd: “Ik loof U, Vader…, omdat U deze dingen voor wijzen en verstandigen verborgen hebt gehouden, maar ze aan eenvoudige mensen hebt onthuld” (vgl. Mattëus 11: 25). De Heer Jezus heeft het evangelie verkondigd en geen theologische voordrachten gehouden! Het evangelie moet alle mensen aanspreken en mag niet worden verwisseld met een theologische verhandeling. Ook Apostel Paulus heeft hierin de grens gezien, want in 1 Korintiërs 1: 21 schrijft hij: “Want zoals God in Zijn wijsheid bepaalde, heeft de wereld Hem niet door haar wijsheid gekend, en Hij heeft besloten hen die geloven te redden door de dwaasheid van onze verkondiging.” We moeten echter ook erkennen dat Apostel Paulus in Zijn tijd reeds op bewonderenswaardige wijze theologische overwegingen heeft gebruikt, die tot op heden het fundament van de geloofsleer vormen. Hij heeft dus zeker niet willen tegenhouden dat men zich diepgaand met het geloof  bezighield, maar hij was zich er wel van bewust dat men daarbij snel op een grens stuit.

Kort samengevat en wat eenvoudiger gesteld, kunnen we zeggen dat theologische inzichten en overwegingen zeker meehelpen bij het behandelen en het doordringen van de leer, maar dat het nodig is om de grenzen van  theologische overdenkingen te herkennen. Theologische verhandelingen vervangen het evangelie niet! En het evangelie, de blijde boodschap, is de mensen gegeven, onafhankelijk van de mate van hun ontwikkeling. Doorslaggevend is en blijft de overtuiging van het geloof in de dood, de opstanding en de wederkomst van Jezus Christus.

Wilhelm Leber

Woord van de maand

Christus belijden

(Augustus 2020) Er zijn veel redenen om de dienst te bezoeken: de wens Gods nabijheid te ervaren, Zijn woord te... [meer...]